Art & Literature

ترانگانی ہزّام (سرگوست): شگراللّہ یوسف

آ وہدءَ تربت ءُ کوئٹہءِ نیامءَ پہ رَو آءَ ایوکا المشترکہ ٹرانسپورٹءِ چہ کَٹ ءُ کارءَ شُتگیں بس ہَلّگا اَتنت۔ اے بس پہ مردماں کم، گیشتر پہ مال ءُ ازبابءِ بَرءُ آرءَ کارمرز بوت اَنت۔ بسءِ ٹُول مُدام چہ کوکا ءُ کریٹاں وَ سربار اَت ، بلے بسءِ تَہءَ ہم چہ ہُشکیں نیوگ، تُود (تُوت) ، ہُشکیں شیلانچ ، کابلی ، چنا ءُ چہ دگہ بازیں چیزءَ پُر ءُ مانچتگیں گونیءَ ہم پُر اتنت ۔

دوئیں رِدءِ (بزاں اے نیمگ ءُ آ نیمگءِ) سیٹانی نیام ءِ کسانُکیں دَمکءَ اے پُرّیں گونی انچو سر پہ سر ایر بوتگ اَنت کہ چہ ہمے دمککءَ گوزگ ءُ پہ وتی سیٹاں روئگ، پدا چہ بسءَ ڈن دراہگ اَرزانیں ءُ ہرکس پہ دیمءِ کارے نہ اَت۔ پمیشا چہ المشترکہءِ بساں سپَر کنگ پہ مزن اُمریں ہانوادہ ، پیرین ءُ جنین آدماں چہ ماتی بد دواہےءَ کمتر نہ اَت۔
منا یات اِنت کہ ہُدا مرزی ریاض گورگیج کہ (آ کیچءِ یک ادب دوست، شاعر، سکّیں وانندہ ءُ سرپدیں، پہ کُلّاں شُناسائیں مردمے اَت، منی مستریں براتءِ ہم باز دوستیں سنگتے اَت، بلے مئے رَستریں چاگردءَ وتی ہرجاں کت ءُ کُشگ بوت) آئیءَ ہمے زوتاں پی سی ایس باس کتگ اَت ءُ نوکی سول سیکٹریٹ کوئٹہءَ پوسٹگ ئے بوتگ اَت، بلے آئیءَ بلوچستان یونیورسٹی کوئٹہ بزاں بلوچستان شاہ دربرجاہءِ ہاسٹلءَ بلاک نمبر 13ءَ داشتگت، مئے بان (کوٹی) کہ 47 نمبر اَت ، ہمے بلاک ءِاوّلی تَبکءَ اَت، جَہلءَ بزاں گرائونڈ فلورءَ مئے بانءِ چیرءِ بان کہ گیبن(کیچءِ یک جاگہے)ءِ سنگتے ئیگ اَت، ہُدا مرزی ریاضءَ ہمود ءَ داشتگت، آ یک رندے المشترکہءِ بسءَ شال داں کیچ ءِ سپرءَ گوں ما ہمسَپر اَت۔

بس ءِ تہءَ سیٹانی نیامءِ ہمے دَمکُکءَ گونی سر ماں سر پِرچتگ ءُ ایر اتنت ۔ ما بچک وہدے بسءَ سرکپتیں گُڑا چہ اِنجنءَ آدیم گوکو کنانءَ دہم پہ وتی سیٹانی سرءَ شُت نشتیں۔ وہدے ریاض بسءَ پُترت، گڑاں آئیءَ یک مزنیں ٹَہکے جت ءُ پدا برانز گِپت۔ رَندا آ گوں کُپـّان ءُ نُرنڈان ءَ گوکو کنانءَ پہ وتی سیٹءَ اَتک ءُ سِرئے سُرینت منا سلامے دات ، پدا دُوہمی نیمگءَ منی رُوہبندءِ سیٹءِ سرءَ نشت ۔ بلے سیٹانی نیامءَ پِرچتگیں گونیانی سببءَ من آئیءِ جندءَ را وَ دیست نہ کت، اَردیں توار ئے من شَرّی اشکنگا اَتاں کہ المشترکہ ٹرانسپورٹ والاہانءَ دل ءِ میلءَ ” نارینگ ءُ پِربندگ ” ءَ اَت۔ پدا منا توارے جت ءُ گُشت ئے کہ اے ” دڑَمبواں” باز زُور مان کہ مارا اے اُمرءَ ہم گوکو پرمائگا اَنت۔

پدا کندت ءُ گُشت ئے کہ اگاں بس ءَ را ویلے بہ گیپت یا اے چَپّی بہ بیت، مارا ہچ نہ بیت، بلے مئے ملکموت ہمے گونی بنت۔ ہرکس کہ گونی یے ءِ چیر ءَ بئیت گڑاں پہ آئی ءَ زِند مات اِنت۔ کوئٹہ ءَ بگر داں تربتءَ، بسءَ کہ ہمک جاہءَ داشت، ڈرائیورءِ پُشتءِ اے نیمگ ءُ آ نیمگءِ چاریں سِٹانی سرءِ نندوکاں اَبید، ما آدگہ دُراہیں سواری پہ گوکو چہ بسءَ ایر کپت ءُ سر کپتیں۔ ہمک رندءَ بہشتی ئیں ریاضءَ ہم پہ المشترکہ والاہانی “نازینگ”ءَ دل نہ رنجینت۔ وہدے ماں سُوراب ءَ چہ شپءِ ورگءَ پَئیّک بوتیں ءُ پہ بسءِ سوار بوئگءَ پاد اَتکیں گڑاں ریاض ءَ چہ وتی کشءِ کیسگ لاکوٹے چنا کش ایت ءُ منی دستءَ دات ءُ گُشت ئے کہ بسءِ تہہءِ گونی چہ چناءَ پُر اَنت۔ (من وَ ہمے لیکتگ اَت اے گونیانی تہہءَ کابلی مان)۔ پدا ما درسیں بچکّاناں حال دات۔ ما بچکّاں چناہانی ہمے گونیانءَ چیروکائی ٹُنگ کت، سرجمیں راہءَ پنجگ چہ چناءَ پُر کت ءُ دُزّوکائی وارت اَنت۔ وہدے بیست و ہپت کلاکءِ سپرءَ پَد دوئمی روچءَ ما تربتءَ سر بوتیں گڑاں ما چہ پاد ءُ سِرینءَ ہلاس اتیں، ءُ گُشئے گردن چہ کوپگ ءُ بَڈءَ گون نہ ات۔

من نوکی ایم اے فائنلءَ اتاں۔ وہدے بلوچستان یونیورسٹی کوئٹہ (بلوچستان شاہ دربرجاہ شال)ءَ پہ کسانیں اَئیدءِ سِہ روچی موکلءِ جار پِرـینت، گڑاں ما کیچءِ بازیں سنگت چہ اَئیدءَ ہپتگے یا پنچ روچ پیسر ماں المشترکہءَ وتی ٹکٹ پکّا کت اَنت۔
وہدے نیم روچءَ کساس دو کلاکءَ ما سیٹلائیٹ ٹاونءِ نیو اَڈّہءَ المشترکہ ٹرانسپورٹءَ اَتکیں، گُڑاں مُنشیءَ مئے سنگت لطیفءِ سیٹ دگہ مردمےءَ را داتگ اَت۔ ما گوں مُنشیءَ آئیءِ اے مُدامیگیں سِلّیں آدتءِ بابتءَ باز دپ جنگی کت۔ بلے منشیءَ لطیفءِ سیٹ یک اَنچیں مردمےءَ را داتگ اَت، کہ ما ہچ کت نہ کت۔

چیاکہ آ بلوچیں مرد پہ وتی اُمر ءُ عہدہ ءِ رِدا پہ ما کُلّاں ارزشتدار اَت، پمیشا ما آئیءِ ریاہءَ گَٹ بوتیں۔ دُرسیں سیٹ پُر اتنت۔ بسءِ دورازگءِ کِرّا یک ٹُوہیں ترماسے (واٹر کولرے) پہ سواریاں آپءَ پُر اَت ءُ ایر اَت، پہ لطیف ءَ ایوکا ہمے پَشت کپت! ما دُرسیں سنگت ژندیں بسءَ سوار بوتیں ءُ چہ بیست و چارءَ گیش کلاکءِ سپرءَ دیم پہ کیچءَ رہادگ بوتیں۔ لطیف بے وس اے ناہاریں سپرءَ ہمے ترماسءِ سرءَ نشت ءُ چو اُشتر ءَ لُڈّان بوت۔
اے وہدءَ بساناں اے۔سی مان نیست اَت، آہانی تاک (کھڑکی) پچ ءُ بند بوت اَنت۔ من مُدامیگیں وڑا تاکءِ نیمگءَ نشتاں ءُ تاکءَ را پچ کت۔ شال ءِ سارتیں گوات لَہم لہمءَ کَشّگا اَت۔ بس وہدے شاہ دربرجاہءِ ٹُوہیں دَر (مین گیٹ)ءِ دیما گوست، گُڑاں منی چم ہمے سبزیں گزءِ درچکاں کپت اَنت کہ من اولّی رَندءَ کوئٹہءَ دیستگت اَنت کہ “صنوبر” اِش گُشنت۔ وہدے شالءِ ناہاریں زمستان دُرسیں درچکاناں چہ تاکاں زبہر ءُ برہنگ کنت، بلے ہمے سبزیں گز چو سرمچاریں بلوچءَ تمرد ءُ نپس کشّیں وہد ءُ ساہتانءَ سگّیت ءُ پُشتءَ چنڈیت، پدا گیشتر سبزیت۔ انچوش کہ کیچءِ مچکدگ دوزہیں تَبدءءُ لوارءَ را مان نیاراَنت، گیشتر سبزاَنت ءُ گوں زَرد ءُ سُہرچَکیں کُلونٹاں وتارا سمبہین اَنت۔

وہدے اوّلی رَندءَ من کوئٹہءَ اَہتگتاں، انچوش کہ یونیورسٹیءِ مین گیٹءَ پُترتاں، دوئیں رِدءَ گوں ہمے سزیں گزّاں سارِتگیں ہمے کِشکءَ لہتیں گام دیما جُنز اتاں گُڑاں یک اَجبیں ءُ ٹوہیں توارے منی گوشاں کپت، گُشئے یک سکیں مزنیں شینزارگے(سِیٹی جنئگ) ءِ توار اَت۔ من گوں ہاگُرگی دیمی (بزاں رو درتکی) نیمگءَ کِشکءِ گُڈی سرءَ چم شانک دات اَنت گڑا اوؔلی رندءَ ریل گاڑی ماں تچگءَ دیست، پدا چم چِست کتنت ءُ چارِت، بُرز بالاد ءُ شاہِگانیں کوہِ مُردارءَ را گُشئے چو پُرمڑاہیں کماشءَ کمرزانی جتئگ اَت ءُ منا وش اَہت گُشکا اَت۔ اے ندارگءَ منا دگہ دنیائےءَ بُرت ءُ اَنچیں تاہیر ءُ ملارے دات، کہ پہ آئیءِ درشانءَ روچِ مروچیگ ہم منی کِرءَ لبز نیست۔ پاکستانءِ مزنیں شہراں اَبید مشکت ءُ دبئیءِ چو بانورءَ سمبہینتگیں کِشک ءُ شاہدگ ہم دیستگاں، بلے یونیورسٹی شالءِ اے چَندے گوانزءِ کِشک پہ منءَ بے دَرور ءُ انبوہ اِنت۔ پمیشا من مُدام ایشیءَ را “بَہشتءِ کِشک” ءِ نام داتگ۔
بس وہدے ماں بُرما ءُ سریابءَ ڈگری لالج ءُ پولی ٹیکنیکل کالجءِ ماڑیانی دیما تچان اَت، من اے راہءَ چارگءِ ہمبراہی ءَ مارگا اتاں کہ روژناہیں روچ ءُ نُگرہیں بیگاہاں اَبید سیاہیں شپاں ہم وہد ءُ بے وہدءَ اے کِشک ءَ را چہ یوینورسٹیءَ بگر داں پولی ٹیکنیکل کالج ءَ، برے ماں ایوکءَ ءُ برے گوں ہم گلگاں من پہ پند گوانز کتگ۔

پدا شہرءِ سیمسر ہلاس بوت، مزن شانیں کوہِ چلتنءَ چو پُرمڑاہیں مہمانداریں بلوچءَ داں لکپاس مئے پاسبانی کت ءُ مارا راہ دات۔
بس پہ عصرءِ نمازءَ روزَردءَ منگوچر یا کڈکوچہءَ، ءُ پہ مغربءِ نماز ءُ دپبوجءَ قلات شَہرءِ سیمسرءَ جلّت۔ بلے مئے بسءِ تہءَ نافرمانیں گناہگار گیشتر اتنت۔ “آرت ءِ تہءَ واد” ءِ کساسءَ دیندار (کہ چہ آہاں یکے ہمے تربتی کہ لطیفءِ سیٹ برتگت، بلے آ دِگر لہتیں پیوپاری پھٹان ءُ چَند کوئٹہءِ برائی بلوچ سوداگر اتنت) وہدے دپءَ بوجگءَ اتنت ءُ پہ نمازءَ پاد اَتکاں، آہاں مارا انچو چارِت چوشکہ “گُرک بُزءَ” چاریت۔ چہ آہانی چو اِشکرءَ سُہریں ءُ تیلکوئیں نگاہاں چہ رکّگءِ ہاترءَ ما برے وتی دیم اے نیمگ ءُ آ نیمگءَ تاب دات، برے وتارا پہ زور گوں یکے دوہمیءَ گپ ءُ کندگءَ مشکول کت۔

شپءِ نان سورابءَ وارت ۔ شپءِ نیمءَ چہ بسیمہ ءُ گِدر ءَ پد وہدے بس ناگءِ روڈ ءُ دِر دِرّیں ( دَڈ دڈیں ) کِشکءَ سر کپت، گیشتر مردم کہ سیٹانی سرءَ واب اَتنت، پدّرہت اَنت۔ دُراہیں مردم انچوش ژانبلگا اتنت کہ گُشئے ما دُرس وائیبریشنءِ سرءَ اتیں۔ اے کلنڈیں بسانی سرءَ پدا ناگ ءِ رود ءُ دِرّیں کِشکءَ یک و نیم کلاک ءَ گاڑی ءِ تُرندیں تَچگءَ گُشئے سواریانی ہمک بند ءُ بوگ ءَ را چُپت ءُ سرجمیں بالادءَ را نچّہُور کت۔ اے یک ءُ نیم کلاک پہ من گیشتر ازاب اتںت۔ چیاکہ چہ بسءِ ژانبلگءَ مُدام منی دل بد بوت ءُ من شانت۔ منی اے یک نیم ئیں کلاک پہ ہُدوکناکی پنجگورءِ ودارءَ گوست اَنت داں کہ من چہ اے اَزابءَ بہ چُٹّاں۔
دوہمی روچءَ گوربامءَ ساپ نمازءِ وہدءَ وہدے بس بلیدہ کراسءَ جلّت، ءُ پدا ہوشاپءَ اَرزبندءَ رَند بس دیم پہ تربتءَ رہادگ بوت گُڑاں سرجمیں راہءَ زیارتیانی ٹولی گوزگا اتنت۔

چہ کولواہءُ ڈنڈار، بالگتر ءُ دگہ بازیں ہَلکءُ میتگانی مہلوک گوں وتی توشگ ءُ ازباباں اولاناکی پُشتءَ نشتگت اَنت ، ورناہ ءُ کماش، جنک ءُ جنین ءُ گوں کسانیں زہگاں لَڈ ءُ بار دیما پہ تربتءَ کوہِ مراد ءِ زیارتءَ رواگا اَتنت ۔ کوئٹہ داں تربتءِ اے ناہاریں سَپرءِ دم گیریاناں ہمے نزارہاں چہ منی ڈیلءَ شُشتگ ءُ منی سرجمیں بالادءَ را تَر ءُ تازگ کت ، زِردءَ را تاہِیر بکشات ۔ اے ہیال ءُ مارشتاں منی سرجمیں ہستیءَ را آتار کت کہ من ہما سرڈگار ءُ ہنکین ءِ واہُنداں کہ چہ آئیءِ دلبندءِ ہاکءَ اے بے دروریں سِتک ءُ دودمانءَ چُونک جَتئگ، رُدوم زُرتگ، شاہ ءُ بُنڈال کش اِتگ۔

وہدے ما تربتءَ سر بوتیں ءُ من لوگءَ اَتکاں، گُڑاں چہ ورگ ءُ چرگءَ رند من تَچک بوتاں ءُ آرام کت ۔ لوگءِ دُرسیں مردم روچگ اتنت۔ آہاں زانتگ، بلے پدا ہم من آہاناں گُشت کہ منا سہُورءَ پاد مکنئے، من روچگ نباں۔ ماتءَ مُدام منا ہبر داتگ ءُ ہکّل کت کہ روچگ بدار ءُ رمضانی روچاں وَ وتی نماز ءَ بکن! پِت ءُ گُہارانی ہبر ہم ہمیش اَت۔ پِت ءِ دیما دگہ ہچ نہ گشت ءُ ایوکا جی جی کت۔ بلے آدگراناں دائم من ہمے پسّو دات کہ من تربتءَ پہ مُساپری اَتکگاں، مساپرءَ را روچگ پِر نیست۔ اگاں وہدے کہ رمضانی روچاں کوئٹہءَ سنگتاں یا ہم مکتبی یے (کلاس فیلو) ءَ منا روچگ بوئگءِ پَنت داتگ، ہُودا ہم منی پسّو ہمے بوتگ کہ کوئٹہءَ من مساپراں۔

منا ہوش اِنت کہ بے نماز ءُ بے روچگیں منی یک سنگتے کہ آ بی ایس او ءَ اَت، نیم روچ ءَ منی ہاسٹلءِ بانءَ نشتگت ءُ ما گوں سِرتگیں نانءَ چاہ ورگا اتیں، گُڑاں مئے سِہ پھٹانیں سنگت (کہ آ پشتو اسٹوڈنس فیڈریشن ءِ ہم باسک ءُ واکدار اتنت) مئے گورءَ اَتک اَنت ۔ دُروہت و سلام ءَ پد آہاں ہم منءَ ءُ ہمے سنگتءَ را روچگ دارگ ءِ پنت ءُ سوجءِ ہمرائیءَ گوں دینءَ بلوچانی گستائی بزاں نماز نہ کنگ ءُ روچ نہ دارگءِ زنگ جت ۔ گُڑاں منی ہمے سنگتءَ گوں آہاں چو مُلّاہانی وڑا واز کت ءُ دَرّائینت کہ دینءِ تہا گُلام ءِ سرءَ نماز ءُ روچگ فرض نہ اِنت۔ ما بلوچ گُلامیں، وہدے ما وتی واجہ وت بئیں گُڑاں ما روچگ ہم داریں ءُ چہ پٹھاناں چے ہم گیشتر نمازی بئیں۔

Share

2 COMMENTS

  1. بلوچ دائمی مسافر انت چمے واستہ روچگے پِرنہ انت ۔۔گزانی رہ تو باز وش پیش کتگ ایشی متلب ایش انت کہ تئی یاداشتے تہا باز جوانیں مارشتانی گونا محفوظ انت۔۔۔جناہانی دوزگ ءُ ورگ والہیں گپ ہم وش انت۔۔۔۔

  2. پیلوئیں وانگءرند انگت دل گشیت پدا یکرندے بوانے،ھمے ڈولیں ھرکساکتگ بلے تو ھنچو گیشینتگ کہ مارا پدا وتی دراھیں ھمے ڈولیں بزگیں سپر گیرکاھنت۔باز وشیں۔

LEAVE A RESPONSE

Your email address will not be published. Required fields are marked *